109. ΟΜΟΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΕΜΠΕΚ INDISCRET
(‹Αγιος Νικόλαος), αχρονολόγητο. Έργο Θ. Φρυδά (βλ. Οδηγό, σελ. 44). Μήκος πρωτότυπου πλοίου 100 πόδια (30 μ.) περίπου.
Πρόκειται για ομοίωμα ενός ιστιοφόρου σεμπέκ, το οποίο ναυπηγήθηκε για το Γάλλο ευγενή Α. L. de Rouille ως θαλαμηγός. Είναι κατασκευασμένο στο πρότυπο αλγερινού πειρατικού πλοίου.
Η επιτυχία του οδήγησε στη ναυπήγηση άλλων επτά ομοίων σκαφών.
Το γαλλικό σεμπέκ έφερε το όνομα Indiscret, ο κατασκευαστής όμως του ομοιώματος του έδωσε το όνομα του Αγίου Νικολάου, προστάτη των ναυτικών. Το σεμπέκ ήταν χαρακτηριστικό πλοίο της Δυτικής Μεσογείου όπως η ταρτάνα (μονόστυλο, με ένα ιστό και λατίνι, ιστιοφόρο της Μεσογείου). Ήταν γρήγορο και ελαφρύ πολεμικό ιστιοφόρο αλλά όταν είχε άπνοια μπορούσε να κινηθεί με κουπιά (από τις μικρές οπές μεταξύ των κανονιών).
Πιστεύεται ότι προέρχεται από την Αλγερία και χρησιμοποιήθηκε από τις αρχές του 17ου αι. έως το τέλος του 19ου από κουρσάρους του Μάγκρεμπ.
Τα σεμπέκ αποδείχθηκαν πολύ χρήσιμα ως γρήγορα επιδρομικά, αγγελιαφόρα ή ακόμη και εμπορικά πλοία, με αποτέλεσμα να υιοθετηθούν, με κάποιες παραλλαγές, και από άλλες χώρες.
Οι Γάλλοι τα αποκαλούσαν «mystic» ή «mistic» λόγω της χρήσης τους ως αγγελιαφόρα πλοία. Το αντίστοιχο ελληνικό ιστιοφόρο του σεμπέκ ονομαζόταν «μυστικό».
Το ομοίωμα του Φρυδά αναπαριστά την κλασικότερη μορφή σεμπέκ: στενό, μικρού βυθίσματος σκαρί με μακρύ διπλό λάντζο πρύμνης. Αντί για μπαστούνι φέρει ένα μακρύ προεξέχον ράμφος που ονομάζεται «σπιρούνι» («sperone») και αποτελεί τον πρόγονο της πρύμνης με ράμφος (γκα- γκα) της ελληνικής τράτας (βλ. αρ. 17).
Το ομοίωμα αυτό διαθέτει 24 μικρά πυροβόλα στο κύριο κατάστρωμα. ‹Αλλα σεμπέκ είχαν ένα ή δύο μεγαλύτερα πυροβόλα στην πλώρη και ελάχιστα
-ή κανένα- πυροβόλα στις πλαϊνές πυροβολαρχίες.
Το τρικάταρτο ιστιοφόρο με λατίνια, όπως εικονίζεται εδώ, ήταν η πιο συνηθισμένη αρματωσιά ενός τέτοιου είδους πλοίου, κάποια όμως σεμπέκ του 19ου αι. είχαν και ένα ή περισσότερα τετράγωνα πανιά στον πλωριό ή τον μεσαίο ιστό (βλ. αρ. 131- 23). |
109. MODEL OF CHEBEC INDISCRET (AGIOS
NIKOLAOS), undated, by Th. Phrydas (see Guide, p. 44). The prototype ship Indiscret was about 100 ft (30 m) long.
This is a model of a particular chebec built for the French nobleman A. L. de Rouille as a yacht, on the basis of the Algerian pirate craft; it was so successful that 7 more were built to the same design.
The French chebec was named Indiscret; the model's maker named it "St. Nicholas" in honor of the patron saint and protector of seafarers. The chebec was a characteristic Western Mediterranean sailing vessel, like the tartane. It was primarily a fast, light sailing warship, but in calms could also be rowed by means of oars through smaller ports in the bulwarks between each two adjacent
guns.
It is thought to have originated in Algeria, and was used by corsairs of the Maghreb from the beginning of the 17th to the end of the 19th centuries.
It proved so useful as a fast raider, despatch boat or even merchant ship that versions of it were adopted in other countries.
The French called it mystic or mistic, in reference to its use as a despatch boat. The Greek equivalent was called mystiko.
Phrydas' model shows the chebec in its most typical form: a narrow, shallow-draught hull with a long double stern overhang and, instead of a bowsprit, a long projecting beak called a sperone, which was the ancestor and inspiration of the beaked bow (ga-ga) of the Greek trata (see No. 17).
This individual model has 24 small guns on the main deck; other chebecs had one or two larger cannons trained forward on the bow but few or no guns in the broadside
battery.
The three-masted lateen, shown here, was the most typical rig of this kind of ship, but some 19th century chebecs had one or two square sails on the fore or main mast (see also No. 131-23).
|