119. ΟΜΟΙΩΜΑ ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΜΟΥΛΟΥ, αχρονολόγητο (βλ. Οδηγό, σελ. 55). Έργο και προσφορά Γ. Βουλαμάντη. Μήκος πρωτότυπου πλοίου περίπου 120 πόδια (36,5 μ.).
Πρόκειται για σκαρί τύπου κλίπερ Βαλτιμόρης ή «Virginia-built». Τέτοιου τύπου σκαρί είχαν τα γρήγορα ιστιοφόρα που κυριαρχούσαν στην ανατολική Νότιο Αμερική την περίοδο της Αμερικανικής Επανάστασης και των Γαλλικών Πολέμων (1780-1820).
Από εκείνη την εποχή άρχισαν να ναυπηγούνται τέτοια σκάφη και στην Ευρώπη, ενώ στα τέλη του 19ου αι. εξελίχθηκαν σε μούλους, οι οποίοι έγιναν ιδιαίτερα γνωστοί σε αυτή τη μεριά του Ατλαντικού.
Στην Αμερική η γολέτα έχασε τις γάμπιες και τις άλλες σταυρώσεις και μετατράπηκε σε γολέτα χωρίς σταυρώσεις, σαν τα μεγάλα ιστιοφόρα με πολλούς ιστούς της Νέας Αγγλίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τα κλίπερ της Βαλτιμόρης είχαν συνήθως αρματωσιά μούλων ή γολετόμπρικων (που ονομάζονταν «ερμαφρόδιτα μπρίκια»), κάποια όμως ίσως να ήταν και γνήσια μπρίκια ή τρικάταρτες γολέτες.
Αυτά τα γρήγορα πλοία χρησιμοποιήθηκαν ως λαθρεμπορικά και καταδιωκτικά, ως ιδιωτικά καταδρομικά κατά τη διάρκεια του πολέμου, ως γρήγορα φορτηγά που μετέφεραν ευπαθή φορτία, όπως φρούτα ή πάγο, ως πλοία-αγγελιαφόροι ή επιβατηγά.
Μετά την κατάργηση του δουλεμπορίου στην Αγγλία και στην Αμερική το 1808, χρησιμοποιήθηκαν ως «black birders» (πλοία που μετέφεραν σκλάβους) και ως περιπολικά για την πάταξη του δουλεμπορίου.
Αυτό το ομοίωμα με την ψηλή και μεγάλη αρματωσιά αναπαριστά ένα ιδιωτικό ή κρατικό περιπολικό πλοίο με 16 πυροβόλα στο κατάστρωμα.
Το σκαρί, ειδικά κατασκευασμένο έτσι ώστε να βοηθά το πλοίο να πλέει γρήγορα, διαθέτει οξεία άκρα κάτω από την ίσαλο γραμμή, οξεία γάστρα από κάτω και μακριά λάντζα, για ομαλές ναυπηγικές γραμμές πίσω.
Το μπαστούνι και το κόντρα μπαστούνι μαζί έχουν μήκος ίσο με τα 3/4 του σκαριού του καταστρώματος. Η εξαιρετικά ψηλή και επιμήκης αρματωσιά με τα μεγάλα πανιά αποτελείται από τη ράντα της μαΐστρας με το τριγωνικό φλέσι της, τη γλίζα, τον τρίγκο (ο οποίος εικονίζεται εδώ μαζεμένος), τη γάμπια και τον παπαφίγκο, τον παπαφίγκο του μεγάλου ιστού και τρεις φλόκους.
Υπάρχει επίσης χώρος για δύο ή τρεις στραλιέρες μεταξύ των ιστών καθώς και για κόντρα στον πλωριό ιστό. Ο πλωριός ιστός αποτελείται από δύο μέρη ενωμένα μεταξύ τους σε αντίθεση με τα τρία των ιστών με σταυρώσεις, γεγονός που αποδεικνύει ότι αυτό το πλοίο είναι μούλος και όχι γολετόμπρικο.
Τα μπράτσα των πινών των σταυρώσεων οδηγούν στο ταμπούκι της μαΐστρας και στη συνέχεια στο κατάστρωμα, όπως στα πλοία των αρχών του 19ου αι., αντί να οδηγούν απευθείας στο κατάστρωμα, όπως παρατηρείται στα περισσότερα πλοία με σταυρώσεις του 20ού αι.
Τέτοιου είδους αρματωσιά σε συνδυασμό με το συγκεκριμένο σκαρί ήταν μεν γρήγορη αλλά ταυτόχρονα και αρκετά ασταθής, με αποτέλεσμα να απαιτείται συνεχής προσοχή και μεγάλο πλήρωμα, το οποίο ούτως ή άλλως ήταν απαραίτητο για το χειρισμό των 16 πυροβόλων. |
119. MODEL OF UNNAMED SQUARE-TOPSAIL
SCHOONER, undated. Made and donated by G. Voulamantis (see Guide, p. 55). The prototype ship was about 120 ft (36,5 m) long.
The hull is of the "Baltimore clipper" or "Virginia-built"
type: fast sailing vessels that predominated in eastern North America during the period of the American Revolution and the French Wars, about 1780 to 1820. Similar
"clipper" hulls began to be built somewhat later also in Europe, where they eventually, in the late 19th century, developed into the square-topsail schooners that became most common on this side of the Atlantic, whereas the American schooner near the end of 19th century lost its square topsails and other square sails and evolved into a fore-and-aft or gaff-topsail schooner like the huge multimasters of New England in the last few decades before World War
I.
The "Baltimore clippers" were rigged mostly as square-topsail schooners or as brigantines, then called
"hermaphrodite brigs", but some may have been true brigs or 3-masted schooners.
These fast ships served as smugglers and revenue cutters, as privateers during wartime, as fast freighters carrying fruit, ice and other perishable cargo, as despatch boats and passenger ships and, when the slave trade (not slavery itself) became illegal in both England and America after 1808, as both
"blackbirders" and anti-slavery patrol vessels.
This model, with its 16 guns on deck, firing through the bulwarks, and its very tall and large rig, probably represents a privateer or government patrol
vessel.
The hull is obviously built for speed, with sharp ends below the waterline, a high deadrise angle and long overhangs, making for a smooth run of the buttock lines aft.
The bowsprit and jibboom together are 3/4 as long as the hull on deck. The exceptionally tall and long rig with large individual sails consists of a gaff mainsail and its triangular topsail, a gaff foresail, a square fore course (shown furled here), topsail and topgallant sail, a square topgallant sail on the mainmast, and 3 jibs: inner, outer and flying
jibs.
There is also room for 2 or 3 staysails between the masts and for a royal on the foremast, which consists of only 2 parts fidded together instead of 3 as with a proper square-rigged mast, determining that this ship is a schooner, not a brigantine. The reason for the very small, or reefed, gaff foresail is not clear; in fact, the whole rig looks improvised in comparison to the
hull.
The braces of the square-sail yards are led to the main topmast and thence to the deck, in the early 19th century fashion, rather than directly to the deck as on more modern, 20th century square riggers.
Such a rig on such a hull would have been very fast but also quite unstable, requiring constant attention and large crew, which was needed anyway to serve the 16 guns. In the absence of projecting catheads, the anchor is unrealistically fished but not
catted. |