61. ΟΜΟΙΩΜΑ ΒΑΡΚΑΛΑ, αχρονολόγητο. Έργο Α. Πόλια (βλ. Οδηγό, σελ. 62).
Πρόκειται για ένα πολύ σπάνιο για την εποχή μας σκαρί βαρκαλά αρματωμένο με ψάθα-ράντα ή ραντοψάθι: ψάθα με μάτσα (ψάθα) στον πλωριό ιστό και ράντα με μάτσα (ράντα) στον πρυμιό ιστό. Αυτή η «μπασταρδεμένη» αρματωσιά χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στα τέλη του 19ου αι. και στις αρχές του 20ού προκειμένου να ελαττωθεί το κόστος με τη μείωση του μεγάλου πληρώματος που απαιτούσε η μπρατσέρα καθώς και άλλες πιο περίπλοκες παραδοσιακές αρματωσιές. Η «κρεμάλα», που υποστηρίζει στα μεγαλύτερα καΐκια τη μάτσα της ράντας, έφερε συνήθως την επιγραφή: «Φοβού της τύχης το άστατον» και ήταν συνεχώς μπροστά στα μάτια του πηδαλιούχου και του πλοιάρχου. Το ομοίωμα αυτό είναι πιο ιδιόμορφο από αυτό στον αρ. 60: έχει πλώρη ταλιαμά όπως και το καραβόσκαρο. Για την ακρίβεια πρόκειται για καραβοσαΐτα. Το σκαρί βαρκαλάς έχει στην πραγματικότητα πλώρη μπαλτά (βλ. θαλασσογραφίες αρ. 6, 18 και 19). Η τετράγωνη πρύμνη έχει διακόσμηση «διπλού εξώστη», η οποία συναντάται αποκλειστικά σε βαρκαλάδες διαφόρων περιοχών της Ελλάδας. (Κάποιοι πιθανώς να ονόμαζαν αυτόν τον τύπο σκαριού με την ευθεία πλώρη, βομβάρδα.) |
61. MODEL OF VARKALAS CAΪQUE,
undated, by A. Polias (see Guide, p. 62).
This model shows the now very rare varkalas (or vomvarda) hull rigged as psatha-randa or randopsathi: a boomed lugsail (psatha) on the foremast and a gaff sail (randa) on the after mast. This
"bastardized" rig was developed in the late 19th and early 20th century to reduce costs by cutting down the large crew required for the bratsera and other more complex traditional rigs. The
"gallows" frame supporting the mainsail boom on larger ca•ques traditionally bore the
inscription:"Beware the fickleness of fate" where it was constantly before the helmsman's and captain's eyes. This model is even more fanciful than No. 60: it has a
"clipper" bow (concave forward) like that of a karavoskaro. Thus this model is, strictly speaking, a karavosa•ta; the varkalas hull properly has a straight raking stem, as in ship portraits Nos. 6, 18 and 19. But its stern transom has a loudly painted
"double-balcony" ornamentation such as was exclusive to varkalas hulls in many parts of Greece. (Others call a hull of this type, with straight raking stem, a
vomvarda.) |